GOEZMotosiklet zincir bakımı üç işten oluşur: zinciri zincire uygun bir temizleyiciyle temizlemek, zincir yağını iç taraftan baklalara sürmek ve gerginliği kılavuzdaki değere göre ayarlamak. Sıklık kullanım kılavuzuna ve koşullara bağlıdır; yağmurlu, tozlu yoldan ve yıkamadan sonra zinciri yağla. Zincir aşındığında dişlilerle birlikte değiştir.
Zincir bakımı ne sıklıkla yapılmalı?
Tek bir doğru aralık yok. Motosikletinin kullanım kılavuzu, zincir kontrolü ve yağlama için bir aralık verir; onu temel al. Kılavuzdaki aralık normal koşullar içindir. Şu durumlarda zinciri daha sık kontrol et ve yağla:
- Yağmurda sürdüysen ya da motosikleti yıkadıysan.
- Tozlu, kumlu ya da toprak yolda sürdüysen.
- Uzun bir turdaysan; uzun süre yüksek devirde dönen zincir daha çabuk kurur.
- Zincir gözle kuru, paslı ya da sesli görünüyorsa.
Pratik bir alışkanlık: yakıt aldığında zincire bir göz at. Gerginliği ve genel durumu da her uzun sürüşten önce kontrol et.
Zincirinin tipi bakımı nasıl etkiler?
Motosiklet zincirleri kabaca ikiye ayrılır: contasız zincirler ve baklaların arasında küçük lastik contalar bulunan contalı zincirler (O-ring, X-ring gibi). Contalı zincirlerde pim ile burç arasındaki yağ, üretimde içeri hapsedilir; contalar bu yağı içeride, kiri dışarıda tutar. Dışarıdan sürdüğün yağ esas olarak contaları ve dişliyle temas eden yüzeyleri korur.
Zincirinin tipini kullanım kılavuzundan ya da zincirin yan plakasındaki yazılardan öğrenebilirsin. Temizleyici ve yağ alırken ürünün senin zincir tipine uygun olduğunu kontrol et.
Neye ihtiyacın var?
- Zincir temizleyici (zincirinin tipine uygun; O-ring, X-ring gibi contalı zincirlerde contaya zarar vermeyen bir ürün).
- Zincir fırçası ya da yumuşak bir fırça.
- Zincir yağı (sprey ya da sıvı).
- Bez ve eldiven; lastiği ve fren diskini korumak için karton ya da bez.
- Mümkünse orta sehpa ya da arka tekerlek sehpası; tekerleği elle çevirebilmen gerekir.
Motosiklet zinciri nasıl temizlenir?
Kirli zinciri yağlamak, kum ve tozu yağla birlikte baklaların arasına hapseder. Zincir çok kirliyse yağlamadan önce temizle.
- Motoru kapat. Zinciri asla motor çalışırken ve viteste döndürme; parmaklar dişliye kaçabilir. Tekerleği elle çevir.
- Lastiği ve diski koru. Temizleyici ve yağ lastiğe ya da fren diskine gelmemeli. Altına karton ya da bez koy.
- Temizleyiciyi uygula. Ürünün talimatına göre zincire sık, kısa süre bekle.
- Fırçala. Baklaların iki yanını ve iç-dış yüzeyini fırçalarken tekerleği yavaşça çevir.
- Sil ve kurula. Kalan kiri bezle al, zincirin tamamen kurumasını bekle.
Kaçın: Contalı zincirlerde sert tel fırça, benzin ya da contaya zarar verebilecek çözücüler ve yakından tutulan yüksek basınçlı su contalara zarar verebilir. Contalar zincirin içindeki yağı tutar; hasar görürse zincir çabuk aşınır.
Zincir nasıl yağlanır?
- Zincir hafif ılıkken yağla. Kısa bir sürüşten sonra yağ baklaların arasına daha iyi işler. Egzoz ve motor sıcak olabilir, dikkat et.
- İç taraftan uygula. Yağı zincirin alt kolunda, dişliye yakın yerde, iç yüzeye (dişlilere değen tarafa) ve baklaların yan plakaları arasına sık. Dönerken merkezkaç kuvveti yağı dışarı doğru yayar.
- Tekerleği tam tur çevir. Zincirin her baklası yağ alsın; fazlasını sıkma.
- Fazlasını sil. Dış yüzeydeki fazla yağ sürüşte etrafa sıçrar ve toz tutar.
- Bekle. Yağ ürününün talimatındaki süre kadar beklemeden sürme; çoğu yağın oturması zaman alır.
Zincir gerginliği nasıl kontrol edilir?
Çok gevşek zincir dişliden atlayabilir ve vuruntu yapar; çok gergin zincir ise zinciri, dişlileri ve şanzıman çıkış milinin rulmanlarını zorlar. Doğru boşluk motosikletten motosiklete değişir; değeri ve ölçüm koşulunu (yan sehpada mı, orta sehpada mı, sürücü üstündeyken mi) kullanım kılavuzundan ya da salıncaktaki etiketten öğren.
- Motosikleti kılavuzun söylediği konuma al, motor kapalı ve boşta olsun.
- Zincirin alt kolunun ortasını bul. Zinciri parmağınla yukarı it, sonra aşağı çek.
- En üst ve en alt nokta arasındaki toplam hareketi cetvelle ölç.
- Tekerleği çevirip ölçümü birkaç farklı noktada tekrarla. Zincir eşit aşınmayabilir; ayarı en gergin noktaya göre yap.
Gerginlik nasıl ayarlanır?
Çoğu motosiklette arka aks somunu gevşetilir, salıncağın iki yanındaki ayar cıvatalarıyla aks ileri ya da geri alınır. Genel adımlar:
- Aks somununu gevşet; her iki taraftaki ayar cıvatasını eşit miktarda çevir.
- Salıncaktaki hizalama işaretlerinin iki tarafta da aynı konumda olduğundan emin ol. Tekerlek eğri kalırsa zincir ve dişliler yan yana aşınır.
- Boşluğu tekrar ölç, aks somununu kılavuzdaki tork değeriyle sık.
- Varsa kilit somunlarını ve emniyet pimini yerine tak.
Aks ve tork işlerinden emin değilsen bu adımı bir ustaya bırak. Yanlış sıkılmış aks somunu güvenlik riskidir.
Zincir aşınması nasıl anlaşılır?
Zincir zamanla “uzar”: baklalardaki pim ve burçlar aşındıkça adım boyu artar. Şu belirtilere bak:
| Belirti | Ne anlama gelebilir? |
|---|---|
| Gerginliği sık sık ayarlamak zorunda kalıyorsun | Zincir uzamış, aşınma ilerlemiş olabilir. |
| Arka dişlinin arkasından zinciri dışa çekince dişin dibi açıkça görünüyor | Zincir dişliye tam oturmuyor; aşınmış olabilir. |
| Bazı baklalar bükülmüyor, takılıyor | Bakla sıkışmış; bu bölgede iç yağlama bitmiş olabilir. |
| Belirgin pas, eksik ya da hasarlı conta | Zincirin içi korunmuyor; aşınma hızlanır. |
| Dişli uçları sivrilmiş ya da kanca gibi bükülmüş | Dişliler aşınmış; zincirle birlikte değişmeli. |
| Gaz açıp kapatırken vuruntu, sürüşte artan ses | Gevşek ya da aşınmış zincir; kontrol ettir. |
Bazı salıncaklarda zincir ayarı için bir aşınma sınırı işareti bulunur; ayar o sınıra ulaştıysa zincir değişim zamanı gelmiştir. Motosikletinde olup olmadığını kılavuzdan öğren.
Zincir değişirken neden dişliler de değişmeli?
Zincir ve dişliler birlikte aşınır ve birbirine uyum sağlar. Aşınmış dişlilere yeni zincir takarsan yeni zincir de hızla aşınır; eski dişliler yeni zinciri “yer”. Bu yüzden genel tavsiye zinciri ön ve arka dişliyle birlikte, set olarak değiştirmektir.
- Zincir boyu, bakla sayısı ve dişli diş sayıları motosikletine özeldir; kılavuza ya da parça kataloğuna bak.
- Perçinli birleştirme baklası özel alet ve doğru teknik ister. Emin değilsen değişimi ustaya yaptır.
- Yeni zincirin gerginliğini ilk sürüşlerden sonra tekrar kontrol et; yeni zincir başlangıçta biraz oturur.
Zincir bakımında sık yapılan hatalar
- Çok fazla yağ sürmek: Fazla yağ zinciri daha iyi korumaz; toz ve kumu tutar, jantı ve arka lastiği kirletir.
- Lastiğe yağ kaçırmak: Lastik yüzeyine ya da fren diskine gelen yağı hemen temizle. Emin olmadan sürme.
- Gerginliği tek noktada ölçmek: Zincir her yerde aynı aşınmaz; birkaç noktada ölç.
- Fazla germek: “Biraz sıkı olsun” düşüncesi yanlıştır. Süspansiyon çalışırken zincir gerilir; aşırı gergin zincir rulmanları zorlar.
- Motor çalışırken zinciri döndürmek: Yağlamayı kolaylaştırıyor gibi görünür ama ciddi el yaralanmalarına yol açabilir.
Tur sırasında zincir bakımı
Uzun turlarda zincir yağını yanında taşı ve özellikle yağmurlu ya da tozlu bir günün sonunda yağla. Her sabah gerginliğe göz at. Diğer günlük kontroller için uzun yol hazırlık listesine, kışa hazırlık için motosiklet kış bakımı rehberine bak. Lastikleri de aynı rutinde kontrol etmek için lastik basıncı ve bakımı rehberini oku.
Bakım defterini tutarken sürüş geçmişin işine yarar: GOEZ her sürüşün mesafesini kaydeder, böylece hangi yollarda ne kadar sürdüğünü görürsün. Ayrıntılar sürüş kaydı sayfasında. Bakımlı bir zincirle gidebileceğin yollar için önerilen rotalara göz at.